Şamdan Takımı Modelleri

Şamdan takım hâlinde konur

Cami şamdanı tek satılmaz. Mihrabın sağına ve soluna birer adet konur; ikisi bir takımdır ve ikisi de aynı ölçüde olur.

Bazı camilerde takım sayısı artar: minberin yanına, giriş kapısının iki yanına ya da türbe bölümüne ilave şamdanlar konabilir. Bu durumda hepsinin aynı model ve aynı yükseklikte olması gerekir — farklı boy şamdanlar aynı mekânda dağınık durur.

Boy, mihraba göre belirlenir

Şamdan boyu keyfe göre seçilmez; mihrabın yüksekliğine ve genişliğine göre belirlenir.

Yüksek ve geniş mihraplarda uzun boy şamdan dengeli durur, mihrabın hattını tamamlar. Alçak mihraplarda ise uzun şamdan öne çıkar, mihrabı ezer; orada daha kısa boy doğru olur.

Bir de zemin meselesi var: şamdan halının üstünde durur ve cemaat onun yanından geçer. Taban çapı, devrilmeyecek kadar geniş; geçişi engellemeyecek kadar ölçülü olmalıdır.

Emin değilseniz mihrabın fotoğrafını gönderin. Yükseklik ve genişliğe bakarak hangi boyun oturacağını söyleriz.

Başlık ve aydınlatma

Şamdanın en çok bakılan yeri başlığıdır. Işıklı küre başlıklarda Allah ve Muhammed lafızları uygulanır; ışık yandığında yazı öne çıkar.

Aydınlatmasız sade başlıklar da tercih edilir; özellikle mihrabı sade olan camilerde gösterişsiz bir şamdan daha doğru durur.

Işık rengi mihraptaki çini ve hat işleriyle uyumlu seçilmelidir. Soğuk beyaz ışık çiniyi soldurur; sıcak tonlar mihrabın kendi rengini korur.

Avizeyle takım olmalı

Şamdan mihrapta, avize ortada durur ve cemaat ikisini aynı anda görür. Bu yüzden ikisinin aynı dilde olması gerekir.

Avizesi yeşil ayet kuşaklı bir camiye turkuaz şamdan konursa mihrap yabancı görünür. Gövde işçiliği, metal rengi ve kandil formu birbirini tutmalıdır.

En doğrusu ikisini birlikte konuşmaktır. Aynı siparişte üretildiğinde hem tarz uyumu baştan kurulur hem nakliye tek seferde yapılır.

Malzeme ve dayanıklılık

Şamdan, cemaatin yanından geçtiği ve zaman zaman dokunduğu bir üründür. Bu yüzden gövde malzemesi önemlidir.

1. sınıf sarı pirinç kullanıyoruz; kararmaz ve paslanmaz.

Bakımı da basittir: kuru ve yumuşak bezle tozunu almak yeterlidir. Aşındırıcı temizleyici ve ovma teli kullanılmamalıdır.

Aydınlatma: şerit LED mi, ampul mü?

İkisi de kullanılıyor; hangisinin uygulanacağı modele göre değişir.

Şerit LED şamdanın gövde içine yerleştirilir. Lazer kesim yazıların ve ajur deseninin arkasından ışık verdiği için harflerin içi aydınlanır; gövde karanlıkta yazının kendisiyle okunur. Turkuaz ve yeşil kuşaklı modellerde bu şekilde çalışır.

Osmanlı şamdanlarında ampul kullanılır. Başlıktaki küre ya da kandil formu ampulle aydınlatılır; ışık daha sıcak ve yumuşak olur, değişimi de cami görevlisinin kendi yapabileceği kadar basittir.

Mihrabın karakterine ve avizeyle kurulacak uyuma göre hangisinin oturacağını birlikte belirliyoruz.